Mikroblar qayerdan paydo bo'ladi
Do'stlar, keling, mikroorganizmlar olamiga sho'ng'iymiz!
03.03.2024
Tabiatshunos olimlarning fikricha, mikroorganizmlar – yer yuzining eng qadimgi aholisi. Ular qayerdan paydo bo'lgani masalasida esa yakdillik yo'q. Ba'zilar birinchi mikroblar meteoritlar bilan koinotdan kelib qolgan bo'lishi mumkin, deb hisoblaydi. Boshqalar ular sayyorada o'ziga xos jarayonlar natijasida paydo bo'lganini isbotlaydi. Mikroblar qayerdan kelib chiqqan bo'lmasin, hozir ular bizni o'rab turgan muhitda yashaydi va rivojlanadi.
Mikroorganizmlarni qayerda uchratish mumkin
Atrofimizda juda ko'p mikroorganizm bor. Ular hamma joyda mavjud. Ayrim turlari hatto 100 km balandlikda va dengiz tubida ham topilgan. Ularni havo, suv va tuproqda uchratish mumkin. Ustiga-ustak, ko'p turlari kislorod bo'lmaganda ham o'zini a'lo his qiladi – kislorod ularga shunchaki kerak emas, ba'zan esa halokatli. Ba'zi mikroblar termal buloqlardan topilgan – ularga yuqori harorat ta'sir qilmaydi. Shuningdek, mikroorganizmlar biz ovqat tayyorlaydigan mahsulotlarda, o'simliklarda va uy hayvonlarida ham bor. Ularning barchasi inson organizmiga tushishi mumkin.
Mikroblar va inson
Olimlar tanamizda va uning ichida trilliardlab bakteriya borligini isbotlagan. Joylashuviga ko'ra teri, nafas yo'llari, og'iz bo'shlig'i, urogenital trakt va ichak mikroorganizmlari ajratiladi. Oxirgisi eng ko'p o'rganilgan. Xo'sh, inson mikroblari qayerdan paydo bo'ladi? Birinchilarini biz tug'ilishda olamiz. Boshqa yo'llari: ovqat yoki suv orqali, havo orqali, boshqa odamlar bilan muloqotda va hokazo. Lekin darrov qo'rqishga shoshilmang. Mikroblarning aksariyati nafaqat xavfsiz, balki foydali hamdir. Ular begona organizmlardan himoya qiladi, hazm jarayonlarida ishtirok etadi va hokazo. Zararli, patogen bakteriya va viruslar ham bor. Ular organizmga kirib, yuqumli kasalliklarni keltirib chiqaradi. Patogen mikroblar, ayniqsa, bolalar, immuniteti zaif odamlar va keksalar uchun xavfli. Ochiq jarohatda mikroblar yaraga tushishi mumkin. Agar yara to'g'ri va o'z vaqtida ishlov berilmasa, yiringlash jarayonlari va infeksiya tarqalishi mumkin.
Uydagi mikroblar
Turar joyga mikroorganizmlar tashqaridan kiradi va faol rivojlana boshlaydi. Uylardagi eng «iflos» joylar deb quyidagilar hisoblanadi:
- eshik dastalari va vyklyuchatellar. Kirishda biz avvalo ularga tegamiz;
- oshxona shimgichi va rakovina. Nam muhit ovqat qoldiqlari bilan birgalikda mikroblar faol o'sishiga sharoit yaratadi;
- kesish taxtasi. Mikrobiolog Charlz Gerba unda unitaz o'rindig'idagidan ko'ra ko'proq mikroorganizm borligini aniqlagan.
💡 Qanday himoyalanish kerak?
Gigiyena qoidalariga rioya qiling.
Ovqatni puxta tayyorlang.
Xonalarni shamollatib turing.
Yuzalarga tekkandan keyin va ovqatdan oldin qo'l yuving.
Mikroblarning kelib chiqishini bilish sog'lig'ingizni qanday asrashni yaxshiroq tushunishga yordam beradi. 🌐